Chirurgia – to dziedzina medycyny zajmująca się zabiegowym i operacyjnym diagnozowaniem i leczeniem schorzeń, a także zapobieganiem poważniejszym skutkom chorób poprzez operacyjne usunięcie przyczyny. Nauka ta zawiera w sobie wiele działów takich jak: aseptyka, antyseptyka, dezynfekcja i sterylizacja, zasady gojenia się ran i regeneracji tkanek, leczenie zakażeń i wstrząsów, żywienie i regulacja gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenia homeostazy, przetaczanie krwi, zasady doraźnej pomocy w stanach zagrożenia życia, postępowanie przed- i pooperacyjne, znieczulenie i zwalczanie bólu oraz wreszcie techniki zabiegowe i operacyjne. Dziedzina ta obejmuje także problematykę związaną z anatomią topograficzną, fizjologią i patologią organizmu oraz immunologią i rehabilitacją. Poznanie wzajemnego położenia narządów i tkanek względem siebie, właściwości czynnościowych narządów i układów organizmu jest niezbędne do umiejętności dobrania właściwej metody przywrócenia prawidłowej funkcji po urazie, wadzie czy chorobie. Chirurgia dzieli się na liczne poddziedziny, taki jak: chirurgia ogólna, urazowa, plastyczna i laparoskopowa oraz wchodzi swoimi kompetencjami w szereg specjalności medycznych, które w celu wyleczenia chorego układu lub narządu wymagają interwencji chirurgicznej, stąd mamy operacje ginekologiczne i położnicze, andrologiczne, gastroenterologiczne, urologiczne, ortopedyczne, onkologiczne, okulistyczne, stomatologiczne itp.
Zabiegi i operacje chirurgiczne to wszelkiego rodzaju działania diagnostyczne i lecznicze niezbędne z medycznego punktu widzenia w celu wyleczenia, przywrócenia funkcji lub zmniejszenia objawów choroby bądź urazu, polegające na interwencji chirurgicznej skierowanej na dany układ, narząd lub tkankę ciała, co poprawia jakość życia pacjenta. Zabiegi i operacje przeprowadzane są w znieczuleniu ogólnym, przewodowym, bądź miejscowym, w celu zniesienia świadomości, bólu i negatywnych reakcji ze strony organizmu. Zabiegi i operacje przeprowadzane są przez operatora – lekarza, który przystępując do czynności chirurgicznych powinien kierować się anatomicznym dostępem do zmian chorobowych, fizjologią układów i narządów, stanem pacjenta i możliwościami technicznymi, pozwalającymi na wykonanie operacji. Operatorowi pomagać może wykwalifikowany asystent lub inny lekarz (bądź lekarze). Operacje wykonywane są w odpowiednio przygotowanych salach operacyjnych, zapewniających jałowość oraz specjalistyczny sprzęt operacyjny i anestezjologiczny, natomiast drobne zabiegi przeprowadzane są w odpowiednich salach zabiegowych. W przypadku zabiegów i operacji chirurgicznych, bardzo ważne jest uzyskanie pisemnej zgody właściciela zwierzęcia na zastosowanie znieczulenia i przeprowadzenie potrzebnej kuracji chirurgicznej, ponieważ każde znieczulenie, jak i przeprowadzane zabiegi, bądź operacje pociągają za sobą ryzyko dla życia zwierzęcia i właściciel musi być świadomy o możliwości wystąpienia komplikacji w trakcie operacji oraz powikłań pooperacyjnych.

Operacje dzielą się ze względu na czas interwencji chirurgicznej na:
Operacje nagłe - muszą być wykonane w krótkim czasie po wystąpieniu objawów (kilka godzin albo kilkadziesiąt minut), w przeciwnym razie nastąpić może znaczne pogorszenie stanu zdrowia pacjenta. Taką operacją jest na przykład operacja skrętu żołądka u koni lub psów, albo nacięcie tchawicy w przypadku niedrożności.
Operacje pilne – muszą być wykonane najlepiej w ciągu kilku dni od wystąpienia objawów, na przykład operacja ropnego zapalenia macicy u samic.
Operacje planowe – odbywają się w ustalonym terminie (w ciągu tygodni lub miesięcy), gdy nie ma potrzeby niezwłocznego ich wykonania. Przykładem takiej operacji może być sterylizacja lub kastracja oraz niektóre operacje plastyczne.

Operacje dzielą się również ze względu na cel i wynik interwencji chirurgicznej na:
Operacje diagnostyczne – początkowo nie mają na celu leczenia, lecz wstępne rozpoznanie choroby, gdy nie ma możliwości zastosowania zachowawczych i nieinwazyjnych metod diagnozowania, bądź są one nieskuteczne. Przykładem takiej operacji jest diagnostyczne otwarcie jamy brzusznej.
Operacje lecznicze – mają na celu usunięcie ogniska chorobowego lub przywrócenie zakłóconej funkcji organizmu, na przykład operacyjne udrożnienie zaczopowanego przewodu pokarmowego.
Operacje radykalne – mają na celu całkowite wyleczenie choroby, mogą polegać na częściowym bądź całkowitym wycięciu tkanki albo struktury ciała zmienionej patologicznie lub częściowym bądź całkowitym usunięciu narządu zmienionego  patologicznie. Tego rodzaju operacje są wykonywane często w przypadku nowotworów, na przykład wycięcie śledziony z powodu raka.
Operacje łagodzące – poprawiają jedynie stan chorego, nie usuwając właściwej przyczyny dolegliwości. Wykonywane są ze względów humanitarnych, dla oszczędzenia cierpień i ograniczenia bólu. Przykładem takiej operacji jest usunięcie uciskającego fragmentu naciekającego nowotworu złośliwego dającego wznowy i przerzuty.
 

Chirurgia ogólna – polega na rozpoznawaniu i leczeniu chorób chirurgicznych poprzez wykonanie zabiegu lub operacji na poszczególnych układach, narządach lub tkankach ciała, głównie jamy brzusznej i miednicznej, które służą poprawie zdrowia i samopoczucia pacjenta. Chirurgia ogólna wchodzi również swoimi kompetencjami w szereg specjalności medycznych, które w celu wyleczenia chorego układu lub narządu wymagają interwencji chirurgicznej, stąd mamy operacje ginekologiczne i położnicze, andrologiczne, gastroenterologiczne, urologiczne, onkologiczne, okulistyczne itp.

Chirurgia urazowa - to dziedzina medycyny zajmująca się przede wszystkim leczeniem urazów, ale także przyczynami powstawania urazów, zapobieganiem im i leczeniem schorzeń powstałych w ich wyniku. Chirurgia urazowa jest pojęciem jednoznacznym z traumatologią i w znacznym stopniu dotyczy schorzeń układu szkieletowego i połączeń międzykostnych oraz układu mięśniowego, ale również może dotyczyć innych sąsiadujących tkanek, które doznały urazu. Chirurgia urazowa często musi łączyć się z chirurgią plastyczną w celu zrekonstruowania uległych wypadkowi części ciała i doprowadzenia pacjenta do zdrowia.

Chirurgia plastyczna – polega na wykonaniu zabiegu lub operacji polegającej na zmianie wyglądu bądź funkcji układu lub narządu. Do dziedziny tej zalicza się zabiegi i operacje naprawcze lub rekonstrukcyjne po przebytych wypadkach, urazach, wadach wrodzonych, rozwojowych i nabytych, które umożliwiają lub przynajmniej ułatwiają normalną egzystencję oraz zabiegi i operacje kosmetyczne, których nie należy utożsamiać z całą specjalnością chirurgii plastycznej, gdyż zajmują się one poprawą niewłaściwego wyglądu, lecz nie przeszkadzającego w normalnej egzystencji. Do zmian, które wymagają zabiegów bądź operacji naprawczych, rekonstrukcyjnych lub kosmetycznych należą: nowotwory łagodne i złośliwe powłok ciała; świeże obrażenia ciała będące wynikiem urazów bądź wypadków; amputacje, oskalpowania, przerwanie ścięgien; głębokie i rozległe oparzenia skóry; zniekształcenia pourazowe, pochorobowe, po zabiegach operacyjnych; wady wrodzone; przewlekłe, otwarte, ziarninujące ubytki tkanek; zmiany i zniekształcenia natury estetycznej.

Chirurgia laparoskopowa – dziedzina ta polega na przeprowadzaniu drobnych zabiegów i operacji metodą mało inwazyjną dla organizmu. Zabiegi i operacje mogą być wykonywane albo poprzez niewielkie otwarcie jam ciała (w stosunku do tradycyjnej, manualnej chirurgii), wprowadzenie do ich wnętrza laparoskopu i wykonanie zabiegu bądź operacji w określonych przestrzeniach jam ciała lub na określonych narządach wewnętrznych, albo poprzez wprowadzenie laparoskopu poprzez naturalne otwory ciała i dokonaniu zabiegu w świetle określonego narządu.

Oprócz chirurgii zabiegowej i operacyjnej istnieje również szeroki zakres chirurgii zachowawczej. Praca lekarza jest ciągłym wybieraniem mniejszego ryzyka przy doborze kuracji. Niekiedy okazuje się że właśnie zaniechanie operacji jest mniejszym ryzykiem, ze względu na ogólny stan pacjenta, gdyż zbyt pochopne jej wykonanie mogłoby się skończyć nawet zgonem. W przypadkach takich przed przystąpieniem do operacji należy doprowadzić organizm pacjenta obciążony innymi schorzeniami do stanu, który pozwoli na bezpieczną interwencję chirurgiczną i wykluczy ewentualne komplikacje podczas operacji oraz powikłania pooperacyjne, stosując leczenie farmakologiczne normalizujące podstawowe czynności fizjologiczne organizmu. W innych przypadkach zaawansowany stan ogólny pacjenta lub podeszły wiek w ogóle wykluczają przystąpienie do operacji i narzucają terapię farmakologiczną, której możliwości lecznicze przy wielu schorzeniach chirurgicznych mogą być dość ograniczone…

powrót